Makâsıdî Söylemin Marjinalleşmesi

Özet

Endüstri devrimi ile birlikte İslam dünyasında geri kalmışlık algısı (fetişizmi) siyasi, sosyal, hukuki ve iktisadi vb birçok alanda yeni kararlar alınmasına sebep oldu. Bu aşamada “çağa ayak uyduramayan” fakihler suçluluk skalasında en üst sıralarda yer aldı. Bu da beraberinde yeni yöntem arayışlarına sebep oldu. Zira sorunlara (sorun olarak görülen alanların birçoğu hukuki/fıkhi olmadığı halde)  çözüm üretmede yetersiz görülmeye başlanan fıkıh ve fıkıh usulü revizyona tabi tutulmalı hatta yeniden inşa edilmeliydi. Alternatifler arasında “makâsıd odaklı yaklaşım” daha fazla ilgi gördü. Zira bu alanın esnek oluşu -hatta yöntemsiz oluşu- ve sorunlara kısa sürede çözüm üretme potansiyeli taşıması dikkatleri üzerine çekti.  Yaklaşık bir asırdır bu kuramın kâh müstakil bir usul olması teklif edilir kâh fıkıh usulü yanında paralel bir destekleyici yöntem olarak formüle edilmesi gerektiği teklif edilir ancak bu konuda hala bütünsel bir ilerleme kat edilememiştir. Makâsıd odaklı yaklaşım sahiplerine göre makâsıd, fıkhın katı temelleriyle bağlı olmayışı ve entelektüel özgürlüğe açık oluşu sorunlara çözüm üretme potansiyeline sahipti. İslam hukukuna “çağdaş” bir form üretme alanı olarak teklif edilen ancak henüz ontolojik, epistemolojik hatta metodolojik olarak sistemsel bir bütünlük arz edecek şekilde düzenlenememiş bu kuram, başta “İslam kamu politikası” olmak üzere birçok alanda teorik “inşa” edici rolü üstlenmektedir.